Mid-Year Health Audit ครึ่งปีที่ผ่านมา คุณใช้ร่างกายหนักแค่ไหน?

เคยลองมองย้อนกลับไปมั้ยว่า ตลอด 6 เดือนที่ผ่านมา คุณใช้ร่างกายไปหนักแค่ไหน นอนดึกบ่อยแค่ไหน เครียดกับงานมากไปหรือเปล่า นั่งหน้าคอมนานจนแทบไม่ได้ขยับ หรือมีอาการแปลกๆ ที่คิดว่า ‘เดี๋ยวก็คงหาย’ เช่น เหนื่อยง่าย พุงเริ่มใหญ่ขึ้น นอนหลับไม่สนิท ความจำไม่ค่อยดี หรือรู้สึกหงุดหงิดกว่าปกติ

อาการเหล่านี้อาจยังไม่ใช่ ‘โรค’ แต่เป็นสัญญาณว่าระบบต่างๆ ในร่างกายกำลังเสียสมดุล



ปัจจุบันมีงานวิจัยจำนวนมากที่พบว่า ความเครียดเรื้อรัง การนอนหลับไม่เพียงพอ การนั่งนาน และการไม่ค่อยเคลื่อนไหวร่างกาย มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของโรคหัวใจ โรคเมตาบอลิสม ภาวะอ้วนลงพุง และสุขภาพจิตที่ถดถอย ถึงแม้ว่าในช่วงแรกอาจจะไม่ได้มีอาการให้เห็นชัดเจน

เพราะฉะนั้นสิ่งที่ควรเช็กในวัยทำงาน อาจไม่ใช่แค่ ‘โรค’ แต่คือ ระบบต่างๆ ของร่างกายยังทำงานได้ดีเหมือนเดิมหรือเปล่า

1. Metabolic Health I  ระบบเผาผลาญ เพราะผู้ชายวัย 35 ปีขึ้นไปจำนวนไม่น้อยเริ่มมีภาวะดื้อต่ออินซูลิน ไขมันในเลือดสูง หรือไขมันสะสมในช่องท้อง แม้ว่าน้ำหนักตัวอาจไม่ได้เพิ่มขึ้นมาก แต่ภาวะเหล่านี้ก็เป็นจุดเริ่มต้นของโรคเรื้อรังหลายชนิด และมักเกิดขึ้นโดยไม่มีอาการในระยะแรก เพราะฉะนั้นสิ่งที่ควรตรวจเช็คคือ

• HbA1c และน้ำตาลในเลือด
• ไขมันในเลือด (LDL, HDL, Triglycerides)
• รอบเอว น้ำหนัก และองค์ประกอบร่างกาย

2. Heart Health I หัวใจและหลอดเลือด โรคหัวใจและหลอดเลือดเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้นๆ ของผู้ชายทั่วโลก และในหลายเคส ผู้ป่วยไม่มีอาการเตือนก่อนเกิดเหตุการณ์สำคัญ เช่น หัวใจขาดเลือดหรือหลอดเลือดสมองตีบ รวมถึงเมื่ออายุเพิ่มขึ้น บวกกับความเครียด ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง การสูบบุหรี่ และการไม่ออกกำลังกาย ความเสี่ยงจะยิ่งเพิ่มขึ้นตามมา ดังนั้นสิ่งที่ไม่ควรมองข้ามและแนะนำให้ตรวจเช็ค คือ 

• ความดันโลหิต
• คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG)
• Exercise Stress Test ในคนที่มีปัจจัยเสี่ยงหรือออกกำลังกายหนักตามคำแนะนำของแพทย์

3. Liver Health I ตับ ตับเป็นอวัยวะที่ "ไม่ค่อยส่งสัญญาณ" เมื่อเริ่มมีปัญหา บวกกับทุกวันนี้คนเป็นภาวะไขมันพอกตับกันมากขึ้น แม้ในคนที่ไม่ได้ดื่มแอลกอฮอล์หนัก ซึ่งสัมพันธ์กับภาวะอ้วนลงพุง เบาหวาน และการใช้ชีวิตที่ไม่สมดุล ขณะที่การดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมากก็เป็นอีกปัจจัยสำคัญที่ทำลายตับ ดังนั้นใครที่รู้ว่าไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิตไม่ว่าจะเพราะงานหรือส่วนตัว แนะนำให้ตรวจเช็ค

• ค่าเอนไซม์ตับ (AST, ALT, GGT)
• Ultrasound หรือ Fibroscan ถ้าแพทย์เห็นว่ามีข้อบ่งชี้

4. Hormone & Energy I ฮอร์โมนและพลังงาน เมื่ออายุมากขึ้น ระดับฮอร์โมนเพศชายอาจค่อย ๆ ลดลงในบางคน ส่งผลต่อพลังงาน มวลกล้ามเนื้อ ความต้องการทางเพศ และอารมณ์ แต่อาการเหล่านี้อาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น การนอนน้อย ความเครียด หรือโรคประจำตัว จึงไม่ควรสรุปว่าเป็นผลจากฮอร์โมนเพียงอย่างเดียว หากมีอาการผิดปกติ เช่น เหนื่อยล้าเรื้อรัง ความต้องการทางเพศลดลง หรือมวลกล้ามเนื้อลดลง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาตรวจระดับ Testosterone และประเมินร่วมกับอาการ

5. Sleep & Recovery I การนอน การนอนหลับเป็นช่วงเวลาที่ร่างกายซ่อมแซมตัวเอง ทั้งระบบฮอร์โมน ภูมิคุ้มกัน และสมอง มีงานวิจัยพบว่าการนอนหลับไม่เพียงพอหรือคุณภาพการนอนที่ไม่ดี มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของโรคอ้วน เบาหวาน โรคหัวใจ รวมถึงประสิทธิภาพการทำงานและสมาธิที่ลดลง ลองเช็คตัวเองกันดูหน่อยว่า

• หลับสนิมมั้ย
• นอนกรนหรือสงสัยว่ามีภาวะหยุดหายใจขณะหลับหรือเปล่า
• ง่วงผิดปกติในเวลากลางวันมั้ย

6. Mental Performance I สุขภาพใจ ผู้ชายส่วนมากมักอดทนต่อความเครียดและไม่ค่อยขอความช่วยเหลือด้านสุขภาพจิต ทั้งที่มีความเครียดเรื้อรังจนส่งผลต่อการนอน ความดันโลหิต การอักเสบของร่างกาย และคุณภาพชีวิตโดยรวม ถึงเวลาที่ต้องหาเวลาตัวเองแล้วประเมินสิ่งเหล่านี้ดูบ้าง

• มีความเครียดสะสมมานานมากน้อยแค่ไหน
• รู้สึกกำลังอยู่ในภาวะหมดไฟ (Burnout) หรือเปล่า
• มีความวิตกกังวลหรืออารมณ์ซึมเศร้าต่อเนื่องมั้ย
• Work-life balance ยังสมดุลอยู่หรือเปล่า

7. Lifestyle Audit I เช็คพฤติกรรมที่กำลังสร้าง ‘โรค’ สุดท้าย ลองถามตัวเองว่า

• นั่งติดโต๊ะเกิน 8 ชั่วโมงต่อวันมั้ย
• ออกกำลังกายได้อย่างน้อย 150 นาทีต่ออาทิตย์หรือเปล่า
• ดื่มแอลกอฮอล์บ่อยแค่ไหน
• สูบบุหรี่หรือใช้บุหรี่ไฟฟ้ามั้ย
• มีเวลาพักผ่อนและทำกิจกรรมที่ช่วยฟื้นฟูร่างกายจริงๆ บ้างมั้ย

เพราะสุขภาพในวันนี้ ไม่ได้เกิดจากการตัดสินใจเพียงครั้งเดียว แต่เกิดจาก พฤติกรรมเล็ก ๆ ที่เราทำซ้ำทุกวัน

บางครั้ง "การตรวจสุขภาพ" ไม่ใช่การหาว่าเราเป็นโรคอะไร แต่คือการรู้ว่าร่างกายกำลังส่งสัญญาณอะไร เพื่อให้เราปรับเปลี่ยนได้ตั้งแต่วันนี้ ก่อนที่ความผิดปกติเล็กๆ จะกลายเป็นปัญหาใหญ่ในอนาคต

#MenCheckup