เมื่อโตขึ้นถึงรู้ ประโยคที่ว่า ‘ถึงบ้านรึยัง’ มีค่ามากแค่ไหน?

เป็นเหมือนกันมั้ย? ตอนเด็กๆ ชอบบ่นเวลาที่โดนพ่อแม่โทรตามว่า ‘อยู่ไหนแล้ว’ หรือรู้สึกเบื่อเหลือเกินกับคำถามที่ว่า ‘เมื่อไหร่จะกลับ’ เพราะในวันที่อยากมีอิสระ คำถามนี้อาจฟังเหมือนเรายังดูแลตัวเองไม่ได้ 



แต่ในวันนี้ที่โตขึ้น ต้องอยู่ไกลบ้าน ทำงานจนดึก หรือกลับถึงห้องพร้อมความเหนื่อยที่ไม่รู้จะเล่าให้ใครฟัง ข้อความว่า ‘ถึงบ้านรึยัง’ กลับทำให้เราเผลอยิ้มออกมา เพราะอย่างน้อยในวันที่แสนวุ่นวาย ก็ยังมีใครสักคนที่นึกถึงเรา

เพราะเราอาจแค่ต้องการความรู้สึกว่า ‘เรายังสำคัญกับใครบางคน’ มีแนวคิดทางจิตวิทยาที่ชื่อว่า Relatedness ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของทฤษฎีการกำหนดตนเอง หรือ Self-Determination Theory ที่อธิบายว่า มนุษย์มีความต้องการพื้นฐานที่จะรู้สึกผูกพัน ได้รับความใส่ใจ และเป็นส่วนหนึ่งของความสัมพันธ์ ครอบครัวจึงมีบทบาทในการเติมเต็มความต้องการนี้ ผ่านการมีส่วนร่วมในชีวิตกันอย่างอบอุ่นและเคารพความเป็นตัวของตัวเอง เพราะสำหรับบางครอบครัว คำพูดหวานๆ อย่าง ‘รักนะ’ อาจจะไม่ใช่เรื่องที่คุ้นเคย แต่ความห่วงใย มักจะแฝงในรูปแบบของคำถามธรรมดาๆ ที่ว่า ‘กินข้าวรึยัง’ ‘วันนี้กลับดึกมั้ย’ หรือ ‘วันนี้งานยุ่งหรือเปล่า’ นี่แหละ

เมื่อความห่วงใยถูกรับรู้ ความใกล้ชิดก็เกิดขึ้น ในขณะเดียวกัน ยังมีแนวคิด Perceived Responsiveness ที่ให้ความสำคัญกับการที่เรารับรู้ได้ว่าอีกฝ่ายเข้าใจ เห็นความสำคัญของความรู้สึก และใส่ใจความเป็นอยู่ของเรา ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของความสัมพันธ์ใกล้ชิด ส่วนการตอบสนองของพ่อแม่ที่ไวต่อความต้องการของลูกก็มีความสำคัญต่อความรู้สึกมั่นคงปลอดภัยเช่นกัน 

เวลาผ่านไป วิธีการแสดงออกก็เปลี่ยนไป และเมื่อโตขึ้น หลายคนอาจไม่ได้อยู่บ้านเดียวกัน หรือมีเวลาว่างไม่ตรงกัน หรือไม่ได้เล่าทุกเรื่องให้ครอบครัวฟังเหมือนเดิม แต่เรายังชวนกันเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตได้ ผ่านเรื่องเล็กๆ อย่างการส่งรูปอาหารมื้อเย็น เล่าเรื่องขำๆ ที่เจอระหว่างวัน หรือทักไปถามว่า ‘วันนี้เป็นยังไงบ้าง’ โดยที่ไม่ต้องรอให้มีเรื่องสำคัญก่อนถึงจะได้คุยกัน เราจะเริ่มค่อยๆ เห็นคุณค่าของการมีคนคอยถามถึงเรื่องเล็กๆ ในชีวิตและเริ่มอยากดูแลความรู้สึกของเขากลับบ้าง จากที่เคยเป็นคนรับข้อความ อาจลองเริ่มเป็นคนส่งดูบ้าง เพราะความสัมพันธ์ในครอบครัวจะเติบโตได้ บางทีก็แค่ผ่านช่วงเวลาธรรมดาที่เรายังหันมาถามไถ่ และฟังคำตอบของกันและกัน

ยิ่งใช้ใจฟัง ยิ่งเติมเต็มคุณค่าของความหมาย เมื่อเราได้ลองเป็นฝ่ายถามแล้ว การฟังคำตอบก็สำคัญไม่แพ้กัน บางวันที่อีกคนบอกว่า ‘เหนื่อย’ เขาอาจอยากเล่าให้ฟัง โดยอาจจะยังไม่ต้องการคำแนะนำ การถามต่อว่า ‘อยากเล่ามั้ย’ จึงเป็นเหมือนการช่วยเปิดพื้นที่ให้เขารู้สึกว่ากลับมาคุยกับเราได้เสมอ และขณะเดียวกันก็ต้องไม่ลืมที่จะให้พื้นที่ของแต่ละคนได้ใช้ชีวิตด้วย การตอบช้าในบางวันไม่ได้แปลว่าใส่ใจกันน้อยลง อาจใช้การบอกกันว่า ‘ช่วงนี้งานยุ่งหน่อยนะ เดี๋ยวถึงบ้านแล้วจะไลน์บอก’ เพื่อให้อีกฝ่ายสบายใจ และให้การถามไถ่ยังเป็นความอบอุ่นที่อยากได้รับ

หลังจากนี้ เราอาจไม่ได้แค่ยิ้มเวลาที่เห็นข้อความ ‘ถึงบ้านรึยัง’ แต่เริ่มหยิบโทรศัพท์ขึ้นมากดโทรหาปลายสายเพื่อถามว่า ‘แล้ววันนี้เป็นยังไงบ้าง’ เพราะเราเองก็อยากให้เขารู้ว่า ยังมีใครคนนึงที่นึกถึงเขาอยู่เหมือนกัน